โรคต่อมลูกหมาก — โต อักเสบ มะเร็ง ต่างกันอย่างไร? อาการและการดูแล

ต่อมลูกหมากคืออะไร ทำหน้าที่อะไร

ต่อมลูกหมาก (Prostate) เป็นต่อมขนาดเท่าลูกวอลนัทของผู้ชาย อยู่ใต้กระเพาะปัสสาวะและล้อมรอบท่อปัสสาวะ หน้าที่หลักคือสร้างน้ำเลี้ยงอสุจิส่วนหนึ่งของน้ำอสุจิ เมื่ออายุมากขึ้นต่อมลูกหมากมักโตขึ้นตามธรรมชาติ และเป็นตำแหน่งที่เกิดโรคได้หลายอย่าง — เพราะอยู่ล้อมท่อปัสสาวะ อาการจึงมักเกี่ยวกับการปัสสาวะ

3 โรคต่อมลูกหมากที่พบบ่อย — ต่างกันอย่างไร

สามภาวะนี้คนละโรคกัน แม้อาการปัสสาวะอาจคล้ายกัน:

• ต่อมลูกหมากโต (BPH) — ภาวะไม่ร้ายแรง พบมากตามวัย ทำให้ปัสสาวะลำบาก อ่านเต็มที่ ต่อมลูกหมากโต
• ต่อมลูกหมากอักเสบ (Prostatitis) — พบในผู้ชายอายุน้อย–กลางได้ มักปวดและปัสสาวะแสบ อ่าน ต่อมลูกหมากอักเสบ
• มะเร็งต่อมลูกหมาก — ระยะแรกมักไม่มีอาการ ตรวจพบได้จากการคัดกรอง อ่าน อาการมะเร็งต่อมลูกหมาก

อาการเตือนที่ควรสังเกต

อาการที่ควรใส่ใจ ส่วนใหญ่เกี่ยวกับการปัสสาวะ: ปัสสาวะบ่อย (โดยเฉพาะกลางคืน) ปัสสาวะไม่พุ่ง ต้องเบ่ง เริ่มยาก รู้สึกถ่ายไม่สุด และสัญญาณที่ควรรีบพบแพทย์ เช่น ปัสสาวะเป็นเลือด ปัสสาวะไม่ออก มีไข้ร่วมกับปวด หรือปวดกระดูก/หลังเรื้อรัง

เมื่อไรควรตรวจ และตรวจอะไรบ้าง (PSA)

ผู้ชายควรเริ่มพูดคุยเรื่องการคัดกรองต่อมลูกหมากกับแพทย์เมื่ออายุประมาณ 50 ปี (หรือ 45 ปีถ้ามีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก) การตรวจหลักคือเจาะเลือดดูค่า PSA ร่วมกับตรวจทางทวารหนัก (DRE) อ่านเรื่องการตรวจที่ ตรวจ PSA ต่อมลูกหมาก

ต่อมลูกหมากกับสมรรถภาพทางเพศ

โรคต่อมลูกหมากและการรักษาบางอย่างอาจกระทบสมรรถภาพได้ เช่น ยา/การผ่าตัดต่อมลูกหมากโตอาจทำให้ การหลั่งหรือการแข็งตัวเปลี่ยนไป จึงควรคุยกับแพทย์เรื่องผลต่อเพศสัมพันธ์ก่อนรักษา เพื่อเลือกวิธีที่เหมาะกับคุณ (เชื่อมโยงกับ นกเขาไม่ขัน)

ดูแลต่อมลูกหมากและเมื่อไรพบแพทย์

ดูแลได้ด้วยไลฟ์สไตล์ — ควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกาย ลดเหล้า/คาเฟอีนช่วงเย็น ไม่กลั้นปัสสาวะนาน และตรวจสุขภาพตามวัย หากมีอาการปัสสาวะรบกวนชีวิต หรือมีสัญญาณอันตราย ควรพบแพทย์เฉพาะทางระบบทางเดินปัสสาวะ ปรึกษาได้ที่ บริการตรวจและดูแลต่อมลูกหมาก

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ต่อมลูกหมากโตเป็นมะเร็งไหม?

ต่อมลูกหมากโต (BPH) เป็นภาวะไม่ร้ายแรงและเป็นคนละโรคกับมะเร็งต่อมลูกหมาก แต่ทั้งสองพบในวัยใกล้เคียงกันและอาจมีอาการปัสสาวะคล้ายกัน จึงควรพบแพทย์เพื่อตรวจแยกโรค โดยเฉพาะเมื่อมีอาการผิดปกติ

โรคต่อมลูกหมากมีอาการอย่างไร?

ส่วนใหญ่เกี่ยวกับการปัสสาวะ เช่น ปัสสาวะบ่อยกลางคืน ปัสสาวะไม่พุ่ง ต้องเบ่ง ถ่ายไม่สุด บางโรคมีปวดหรือปัสสาวะแสบ ส่วนมะเร็งระยะแรกมักไม่มีอาการ จึงต้องอาศัยการคัดกรอง

ผู้ชายควรเริ่มตรวจต่อมลูกหมากอายุเท่าไร?

โดยทั่วไปเริ่มพูดคุยเรื่องคัดกรอง (PSA) กับแพทย์เมื่ออายุประมาณ 50 ปี หรือ 45 ปีถ้ามีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก การตัดสินใจตรวจควรทำร่วมกับแพทย์ตามความเสี่ยงของแต่ละคน

ต่อมลูกหมากมีปัญหาแล้วเสื่อมสมรรถภาพไหม?

ตัวโรคและการรักษาบางอย่าง เช่น ยาหรือการผ่าตัดต่อมลูกหมากโต อาจกระทบการหลั่งหรือการแข็งตัวได้ในบางคน ควรคุยกับแพทย์เรื่องผลต่อเพศสัมพันธ์ก่อนรักษาเพื่อเลือกวิธีที่เหมาะ

ดูแลต่อมลูกหมากให้แข็งแรงทำได้ไหม?

ช่วยได้ด้วยการควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกายสม่ำเสมอ กินอาหารครบหมู่ ลดเหล้าและคาเฟอีนช่วงเย็น ไม่กลั้นปัสสาวะนาน และตรวจสุขภาพตามวัย เพื่อพบความผิดปกติแต่เนิ่น ๆ